Isı Pompası Bakımı: Yılda Bir Kez Ne Yapılır, Neyi Kendiniz Kontrol Edersiniz?

Isı pompası alırken en sık duyulan sorulardan biri şudur: "Bakımı zor mu, pahalı mı?" Yanma olmadığı için bacası, kurumu ve yanma odası yoktur; bu yüzden bakım çoğu zaman kombi ya da kazana göre daha sade kalır. Ama "bakımsız çalışır" demek de doğru olmaz. Dış ünite açık havada çalışır, su devresi yıllarca aynı suyu dolaştırır ve filtreler zamanla kirlenir. Bu yazıda yılda bir kez nelere bakıldığını, hangi kontrolleri kendiniz yapabileceğinizi ve hangilerini yetkili servise bırakmanız gerektiğini sıralıyoruz.

Isı pompasında bakım neden gerekli?

Isı pompası, ısıyı dış havadan alıp su devresine aktaran bir sistemdir. Bu zincirin her halkası verimi etkileyebilir: eşanjör yüzeyi kirlenirse havadan ısı alma zorlaşır, su devresindeki filtre tıkanırsa debi düşer, ayarlar eski kalırsa cihaz gereğinden fazla çalışabilir. Bunların hiçbiri bir günde olmaz; yavaş yavaş olur ve çoğu zaman ancak fatura ya da konfor üzerinden fark edilir. Düzenli bakımın amacı bu yavaş kaymayı erken yakalamaktır.

Bir başka boyut da garantidir. Üreticiler genellikle belirli aralıklarla yetkili servis bakımı yapılmasını ve bunun kayıt altında tutulmasını ister. Kendi cihazınızın garanti şartlarını ve bakım aralığını garanti belgesinden ve kullanım kılavuzundan kontrol etmenizi öneririz.

Yılda bir kez yapılan bakımda nelere bakılır?

Kapsam cihazın modeline ve üreticinin bakım talimatına göre değişir; yine de yetkili servis bakımında genellikle şu başlıklar yer alır:

1. Dış ünite ve eşanjör (lamel) temizliği

Dış ünitenin arkasındaki ve yanındaki petek görünümlü yüzey, havadan ısıyı alan eşanjördür. Toz, polen, yaprak ya da kar bu yüzeyi kapatırsa ünite aynı ısıyı almak için daha çok çalışabilir. Temizlik, lameller ince ve kolay eğilebilen yapıda olduğu için yüksek basınçlı suyla ya da sert bir fırçayla değil, servisin uygun yöntemiyle yapılmalıdır.

2. Fan ve çevre kontrolü

Fanın serbest döndüğü, kanatlarda çatlak ya da birikinti bulunmadığı ve ünite çevresindeki boşlukların korunduğu kontrol edilir. Üniteyi çevreleyen bitki, eşya ya da duvar önü hava akışını kısıtlamamalıdır.

3. Su filtresi ve tesisat suyu

Su devresinde genellikle bir pislik tutucu (süzgeç) bulunur. Tıkandığında su debisi azalır; cihaz bunu bazen hata kodu ya da düşük verimle gösterir. Filtrenin temizlenmesi çoğu sistemde bakımın en basit ama en etkili kalemlerinden biridir. Sistem suyunun durumu da bakılır; çamurlanma varsa tesisatın yıkanması gündeme gelebilir.

4. Su basıncı ve genleşme tankı

Kapalı devre sistemlerde basıncın cihazın belirttiği aralıkta olduğu, genleşme tankının ön basıncının uygun kaldığı ve emniyet ventilinin sorunsuz çalıştığı kontrol edilir. Basınç sürekli düşüyorsa sorun yalnızca su tamamlamakla çözülmez; sızıntı aranmalıdır.

5. Yoğuşma suyu tahliyesi

Isı pompası, özellikle buz çözme (defrost) sırasında su çıkarır. Tahliye hattının açık olduğundan ve soğukta donarak giriş ya da yürüme yolunda buz oluşturmayacak bir yerde bittiğinden emin olunur.

6. Elektrik bağlantıları ve sensörler

Klemens bağlantılarının sıkılığı, kablolarda ısınma ya da renk değişimi izi olup olmadığı ve sıcaklık sensörlerinin makul değer okuyup okumadığı bakılan noktalardır. Bu iş, elektrik panosuna ve cihaz içine müdahale gerektirdiği için yalnızca yetkili servise aittir.

7. Soğutucu gaz devresi

Soğutucu devre kapalı bir sistemdir ve normal şartlarda "gaz eksilmesi" beklenmez. Servis, bağlantılarda sızıntı izi olup olmadığına bakar. Gaz devresine müdahale, R32 ya da R290 olsun, yetkili ve yetkin personelin işidir; kendiniz denememelisiniz. İki gazın farklarını R32 mi R290 mu yazımızda anlattık.

8. Ayarlar ve hata geçmişi

Servis, cihazın hata geçmişine bakar, su sıcaklığı ile hava eğrisi ayarlarının eviniz için hâlâ uygun olup olmadığını gözden geçirir. Yalıtım iyileştirmesi yaptıysanız ya da petek ekleyip çıkardıysanız ayarların güncellenmesi verimi etkileyebilir. Su sıcaklığının neden önemli olduğunu COP ve SCOP yazımızda örneklerle anlattık.

Kendiniz yapabilecekleriniz

Servisin yaptığı bakımın arasında, ev sahibinin gözle yapabileceği birkaç basit alışkanlık var. Bunlar bakımın yerine geçmez; ama sorunları erken fark etmenize yardımcı olabilir:

• Dış ünite çevresini temiz tutun: yaprak, çöp, kar ve eşyayı uzak tutun. Ünitenin çevresinde üreticinin belirttiği boşlukları koruyun.
• Ünitenin üzerine bir şey koymayın: kapak, branda ya da saksı hava akışını ve ısı atışını bozabilir.
• Sesi dinleyin: alışılmadık bir uğultu, tıkırtı ya da titreşim fark ederseniz not alın ve servise iletin. Normal ses seviyesinin ne olduğunu gürültü yazımızda ele aldık.
• Basınç göstergesine bakın: ayda bir göz atmak yeterli olur. Değer sürekli düşüyorsa servise haber verin.
• Hata kodunu kaydedin: ekranda bir kod görürseniz fotoğrafını çekin. Servis, hangi kodun ne zaman çıktığını bilirse teşhisi çoğu zaman daha çabuk koyar.
• Faturayı izleyin: benzer hava koşullarındaki iki dönemde tüketim belirgin biçimde artmışsa bu, bakım için bir işaret olabilir.

Bakım ne zaman, ne sıklıkla yapılmalı?

Genel uygulama yılda bir kez, ısıtma sezonu başlamadan önce bakım yaptırmaktır. Sebebi basittir: sezon başında randevu bulmak kolaydır, sorun çıkarsa parça ve zaman için pay kalır. Soğuklar bastığında servis takvimleri dolmaya başladığı için, bakımı ilk soğuk günü beklemeden planlamak daha rahattır. Sezon öncesi kontrolleri kışa hazırlık kontrol listemizde ayrıca topladık.

Dış ünitenin deniz kenarı, sanayi bölgesi ya da tozlu bir ortamda olması bakım ihtiyacını artırabilir. Daiwa R32 serisinde deniz suyuna ve kimyasal ortamlara dayanıklı kaplama bulunuyor; üretici bilgisine göre bu kaplama korozyonu geciktiriyor. Yine de zorlu ortamlarda temizlik aralığını servisle birlikte belirlemek daha doğrudur.

Bakım yaptırmazsanız ne olabilir?

Bakımın etkisi eve ve cihaza göre değişir; ama gecikmiş bakımın tipik sonuçları şunlardır:

• Kirli eşanjör ya da tıkalı filtre nedeniyle verimin yavaş yavaş düşmesi ve elektrik tüketiminin artması,
• Küçük bir sızıntı ya da basınç kaybının fark edilmeden büyümesi,
• Buz çözme ve yoğuşma tahliyesindeki sorunların kışın ortasında ortaya çıkması,
• Garanti kapsamında bakım kaydı istenen durumlarda belge sorunu yaşanması.

Bunların hepsi her cihazda olmaz; ama düzenli bakım, bu ihtimalleri azaltmanın en ucuz yoludur.

Cihazınızın bakımı için size en yakın yetkili servisi servis listemizde bulabilirsiniz; satın alma aşamasındaysanız bayi listesinden yetkili bayimize ulaşabilir ya da ücretsiz keşif talep edebilirsiniz. Modellerin teknik değerleri için R290 serisi ve R32 serisi sayfalarına göz atabilirsiniz.