COP ve SCOP Nedir? Isı Pompası Verimi Nasıl Okunur?

Isı pompası kataloglarında iki kısaltma her yerde: COP ve SCOP. İkisi de "verim" diye çevriliyor ama aynı şeyi ölçmüyorlar ve satış konuşmalarında sık sık birbirinin yerine kullanılıyorlar. Bu yazıda ikisinin ne olduğunu, hangi koşulda ölçüldüğünü ve katalog okurken hangi rakama güvenip hangisine kanmamanız gerektiğini anlatıyoruz — Daiwa modellerinin gerçek değerleri üzerinden.

COP: o anki verim

COP (Coefficient of Performance), cihazın belirli bir anda verdiği ısının harcadığı elektriğe oranıdır:

COP tek bir sayı değildir; dış hava ve su sıcaklığına göre sürekli değişir. Bu yüzden kataloglar bir ölçüm koşulu belirtir. En yaygını A7/W35: dış hava (Air) 7 °C, su (Water) 35 °C. Hava soğudukça ya da su sıcaklığı yükseldikçe COP düşer — A-7/W55 koşulunda aynı cihazın COP'u belirgin biçimde daha düşüktür.

Daiwa kataloğunda COP aralık olarak verilir: DW-10 için 4,23 – 5,39. Üst değer en elverişli koşulda (ılık hava, düşük su sıcaklığı, kısmi yük), alt değer tam kapasitede. İkisi de doğrudur; hangisinin sizin kışınızı temsil ettiği ayrı bir sorudur.

SCOP: bütün sezonun ortalaması

SCOP (Seasonal COP), bir ısıtma sezonu boyunca verilen toplam ısının harcanan toplam elektriğe oranıdır. EN 14825 standardına göre hesaplanır: standart, sezonu farklı dış sıcaklıklardaki saatlere böler, her dilimde cihazın ne kadar ısı verip ne çektiğini ölçer ve ağırlıklı ortalama alır. Defrost (buz çözme) kayıpları ve bekleme tüketimi de hesaba girer.

Fatura hesabında kullanılması gereken değer SCOP'tur, COP değil. Çünkü kış boyunca hava 7 °C'de durmaz; SCOP, ılık kasım günlerini de −10 °C'lik ocak gecelerini de içeren gerçekçi bir ortalamadır. Elektrik tüketimi hesabında evin ısı ihtiyacını böldüğümüz sayı budur.

Neden iki SCOP var: 35 °C ve 55 °C

Katalogda SCOP iki kez yazılır, çünkü su sıcaklığı verimi doğrudan belirler. 35 °C yerden ısıtmanın, 55 °C radyatörün çalışma sıcaklığıdır. Daiwa R32 serisinin dört modeli için değerler şöyle:

Üretici kataloğundaki değerler; ortalama iklim bölgesi için EN 14825'e göre. Model sayfalarında tam teknik tablo var.

Tablodan iki şey okunuyor. Birincisi, aynı cihaz yerden ısıtmada radyatöre göre yaklaşık %35-40 daha verimli — bu yüzden radyatörlü evlerde su sıcaklığını gereksiz yükseltmemek faturayı doğrudan düşürür. İkincisi, dört model arasında SCOP farkı yok denecek kadar az; modeller verimle değil kapasiteyle ayrılır.

Enerji sınıfı nereden geliyor?

Etiketteki A+++, A++ gibi sınıflar SCOP'tan türetilir: Avrupa ErP yönetmeliği, SCOP'u birincil enerji verimine (η_s) çevirir ve eşiklere göre harf verir. Bu yüzden aynı cihaz 35 °C'de A+++ iken 55 °C'de A++ olabilir — cihaz değişmedi, ölçüm koşulu değişti. Etiket okurken hangi su sıcaklığı için verildiğine bakın; 35 °C sınıfı yerden ısıtma, 55 °C sınıfı radyatör kullanıcısını ilgilendirir.

Katalog okurken dört tuzak

1. "COP 5,4" pazarlama rakamıdır. Aralığın üst ucu, en elverişli koşulu gösterir. Kıyaslarken iki cihazın aynı koşuldaki (ör. A7/W35) değerine bakın; koşul yazmıyorsa rakam anlamsızdır.

2. SCOP'un iklim bölgesi var. EN 14825 üç iklim tanımlar: ortalama, sıcak, soğuk. Etiketlerdeki değer genellikle "ortalama" içindir. Kayseri, Sivas, Erzurum gibi sert kış geçen illerde gerçek sezon verimi etiketteki ortalama iklim değerinden bir miktar düşük çıkar; Antalya'da yüksek çıkar. Kıyas için sorun değil — iki cihaz aynı bölgede kıyaslanıyor — ama fatura tahmininde payı var.

3. Verim ile kapasite ayrı şeylerdir. COP, cihazın ne kadar ısı verebildiğini söylemez; yalnızca verdiği ısıyı ne kadar ucuza verdiğini söyler. −20 °C'de kapasitesinin yarısını kaybeden bir cihazın COP'u hâlâ makul görünebilir ama ev soğuk kalır. Soğuk illerde kapasitenin düşük sıcaklıkta korunması en az SCOP kadar önemlidir; Daiwa R290 serisinin −20 °C'de kapasitesinin %90'ını korumasının anlamı budur.

4. Kısmi yük verimi, tam yükten yüksektir. Inverter kompresörlü bir cihaz sezonun büyük kısmını düşük devirde geçirir ve orada COP'u yükselir. Bu, doğru boyutlanmış bir cihazın avantajı; olduğundan büyük seçilen cihaz sık aç-kapa yapar ve bu avantajı kaybeder.

Rakamı faturaya çevirmek

Bütün bu kavramların tek kullanımı var: evin yıllık ısı ihtiyacını SCOP'a bölüp kaç kWh elektrik harcayacağınızı bulmak. Yerden ısıtmalı 120 m² bir ev 13.200 kWh ısı istiyorsa 4,5 SCOP ile yaklaşık 2.900 kWh, radyatörlüyse 3,2 SCOP ile yaklaşık 4.100 kWh elektrik demektir. Hesabın tamamı ve kademe tuzağı elektrik tüketimi yazısında; doğal gazla kıyası ise maliyet karşılaştırmasında.

Model bazında tam teknik tabloya R32 serisi sayfasından ulaşabilir, sert kış koşulları için R290 serisini inceleyebilirsiniz. Eviniz için hangi SCOP'un geçerli olduğunu ücretsiz keşifte birlikte belirleyelim.