Isı Pompası mı Doğal Gaz mı? Maliyet Karşılaştırması

"Isı pompası mı doğal gaz mı?" sorusuna internette iki tür cevap var: birinde ısı pompası her koşulda kazanıyor, diğerinde "doğal gaz varken gerek yok" deniyor. İkisi de eksik, çünkü ikisi de fiyatları sabit sayıyor. Oysa cevap tek bir orana bağlı ve o oran her evde, her tarifede farklı. Bu yazıda o oranı kuruyoruz; sonunda kendi faturanızla beş dakikada hesaplayabileceksiniz.

Doğru kıyas: 1 kWh ısının maliyeti

Kombi de ısı pompası da aynı işi yapıyor: eve ısı veriyor. Isı kilovatsaat (kWh) ile ölçülür. O hâlde dürüst kıyas, aynı 1 kWh ısıyı hangisinin kaça ürettiğidir — fatura toplamı değil, cihaz fiyatı değil, birim ısının maliyeti.

İki sistemin farkı şurada: kombi gazı yakıp ısıya çevirir, ısı pompası elektrikle dışarıdaki ısıyı içeri taşır. Yakmakla taşımanın verimi bambaşkadır ve bütün hesap bu iki verim üzerine kurulur.

Kombide 1 kWh ısı kaça mal olur?

Doğal gaz faturanızda tüketim kWh cinsinden yazar; metreküpten çevirmenize gerek yok. Kombi bu gazın tamamını ısıya çeviremez: yoğuşmalı bir kombi iyi ayarlandığında verdiğiniz enerjinin yaklaşık %90'ını, eski tip bir kombi %80'ini ısı olarak geri verir.

Yani gazın birim fiyatını 0,90'a böldüğünüzde, yoğuşmalı kombiyle ürettiğiniz 1 kWh ısının size kaça geldiğini bulursunuz. Verim düştükçe rakam büyür.

Isı pompasında 1 kWh ısı kaça mal olur?

Isı pompası, harcadığı elektriğin birkaç katı ısı verir. Bu çarpana sezonluk verim, yani SCOP denir. Daiwa DW-10 için katalog değeri yerden ısıtmada (35 °C su) 4,47, radyatörde (55 °C su) 3,24. Yani 1 kWh elektrikle tesisata göre 3,2 ile 4,5 kWh arası ısı elde edersiniz.

Burada bir tuzak var: elektrik fiyatı olarak faturanızdaki üst kademe birim fiyatı almalısınız. Isı pompasının tüketimi evin normal tüketiminin üstüne bindiği için neredeyse tamamı pahalı kademeden faturalanır. Bu tuzağı elektrik tüketimi yazısında ayrıntılı anlattık.

Kırılma noktası: elektrik, gazın kaç katı?

İki formülü yan yana koyduğunuzda cevap tek bir orana iniyor. Isı pompası daha ucuza ısıtır, eğer elektriğin birim fiyatı gazın birim fiyatının SCOP × kombi verimi katından küçükse. Yoğuşmalı kombi (0,90) varsayımıyla:

Oran = elektriğin kWh fiyatı ÷ doğal gazın kWh fiyatı. Eski tip kombide (verim 0,80) eşik değerler yaklaşık %10 aşağı iner; yani ısı pompası daha erken kazanır.

Örneğin radyatörlü bir evde elektriğin kWh fiyatı, gazın kWh fiyatının 2,5 katıysa ısı pompası kazanır; 3,5 katıysa doğal gaz kazanır. Yerden ısıtmalı evde bu sınır 4 kata kadar çıkar. Fiyatlar her değiştiğinde yeniden bakmanız gereken tek şey bu oran.

Kendi hesabınızı yapın

1. Gaz faturanızı açın. Tüketim satırındaki kWh birim fiyatını (vergiler dâhil) not edin.
2. Elektrik faturanızı açın. Üst kademenin kWh birim fiyatını (vergiler dâhil) not edin — alt kademeyi değil.
3. Bölün. Elektrik fiyatı ÷ gaz fiyatı = oran.
4. Tabloyla karşılaştırın. Oranınız tesisatınızın eşiğinin altındaysa ısı pompası birim ısıda daha ucuz.

Bu hesabın güzel yanı, iki ay sonra fiyatlar değişince de geçerli kalması. Hangi rakamı yazarsak yazalım eskiyecekti; oran ise sizin faturanızdan çıkıyor.

Faturaya girmeyen kalemler

Birim ısı maliyeti kıyasın omurgası ama tek kalemi değil. Şunlar da terazide:

• Soğutma ve sıcak su tek cihazdan. Isı pompası yazın klima, yıl boyu termosifon işini de görür. Kombi yalnızca ısıtır; klima ve sıcak su için ayrı cihaz, ayrı tüketim gerekir.
• Güneş paneli. Çatınızda panel varsa ya da olacaksa ısı pompası kendi ürettiğiniz elektrikle çalışır. Doğal gazı kendiniz üretemezsiniz.
• Abonelik ve bakım. Gaz aboneliği, yıllık kombi bakımı ve baca kontrolü sabit giderlerdir. Isı pompasında baca yoktur; yıllık bakım vardır ama yakma olmadığı için daha sadedir.
• Yatırım maliyeti. Isı pompası kurulumu kombiden pahalıdır; farkın kendini kaç yılda ödediği yukarıdaki orana ve evin ısı ihtiyacına bağlıdır. Bunu ayrı bir yazıda hesaplayacağız.

Doğal gazı olmayan ev için hesap bambaşka

Türkiye'de pek çok ilçe ve köyde şebeke gazı yok. Orada kıyas kömür, elektrikli ısıtıcı ya da tüple yapılır ve ısı pompasının üstünlüğü tartışmasızdır: elektrikli ısıtıcı 1 kWh elektrikten 1 kWh ısı üretirken ısı pompası aynı elektrikten 3-4,5 kWh üretir. Kayseri merkezli Daiwa'nın 72 ildeki bayi ağının önemli bir kısmı tam da bu bölgelerde: doğal gazın ulaşmadığı yerlerde ısı pompası, tasarruf tercihi değil ilk makul seçenek.

Oranınız ısı pompasından yana çıktıysa sıradaki soru kapasite: evinize kaç kW gerektiğini okuyun. Radyatörlü evlerde SCOP'u yukarı çeken 75 °C su sıcaklığı için R290 serisine, yerden ısıtmalı evler için R32 serisine bakabilirsiniz. Kendi evinizin rakamı için ücretsiz keşif isteyin.