Isı Pompası Nedir, Nasıl Çalışır?

Isı pompası son birkaç yılda herkesin konuştuğu bir cihaz oldu ama nasıl çalıştığı çoğu kişi için hâlâ bulanık. "Havadan ısı çekiyor" cümlesi kulağa fizik kurallarına aykırı geliyor — özellikle dışarısı sıfırın altındayken. Oysa aynı düzenek mutfağınızda yıllardır çalışıyor. Aşağıda cihazın içinde ne olduğunu, kışın soğukta neden hâlâ ısı bulabildiğini ve evinizin neresine bağlandığını anlatıyoruz.

Isı üretmez, taşır

Isıtma cihazlarının çoğu enerjiyi ısıya çevirir: kombi gazı yakar, elektrikli ısıtıcı direncinden akım geçirir. İkisinde de verdiğiniz enerjinin en fazla kadarını ısı olarak geri alırsınız.

Isı pompası bambaşka bir iş yapar. Enerjiyi ısıya çevirmez, zaten var olan ısıyı bir yerden alıp başka yere taşır. Elektriği ısınmak için değil, bu taşıma işini yapan pompayı döndürmek için harcar. Taşımak, üretmekten çok daha ucuzdur — bu yüzden 1 birim elektrikle 4 birim ısı elde edebilir.

İçeride ne oluyor? Dört parçalı bir çevrim

Sistemin içinde kapalı bir devrede dolaşan bir soğutucu akışkan var. Daiwa ünitelerinde bu akışkan R32 ya da doğal bir gaz olan R290. Bu akışkanın özelliği çok düşük sıcaklıkta buharlaşabilmesi — eksi otuz derecede bile.

Çevrim dört adımda dönüyor:

Yazın bu çevrim ters yönde çalıştırılır: ısı evden alınıp dışarı atılır, yani aynı ünite soğutma yapar.

Kışın havada gerçekten ısı var mı?

Sezgiye aykırı gelen kısım bu. "Sıfır derece" bizim için soğuk demek, ama mutlak sıfırın (−273 °C) çok üzerinde bir sıcaklık. Dışarısı −10 °C olduğunda bile havada taşınabilir ısı vardır; yeter ki akışkan ondan daha soğuk olsun. Soğutucu gazlar tam bu iş için seçiliyor.

Ama dürüst olalım: hava soğudukça iş zorlaşır. Havadaki ısı azalır, kompresör daha çok çalışır, verim düşer. Bu bütün hava kaynaklı ısı pompaları için geçerli fiziksel bir gerçek — aksini söyleyen varsa doğru söylemiyordur.

Farkı yaratan, cihazın soğukta ne kadar direndiğidir. Sıradan bir ünite −7 °C'nin altında ciddi kapasite kaybeder ve elektrikli destek ısıtıcısına muhtaç kalır. Daiwa'nın R290 serisindeki EVI kompresör bu sorun için geliştirildi: dış hava −20 °C'ye indiğinde bile kapasitesinin %90'ını koruyor. Kışları sert geçen bir ilde oturuyorsanız, bakmanız gereken tek teknik ayrıntı budur.

"Monoblok" ne demek?

İki tasarım var. Split sistemlerde soğutucu gaz devresi ikiye ayrılır: bir kısmı dışarıda, bir kısmı evin içindeki ünitede. İkisi arasına bakır gaz hattı çekilir; bu hat sertifikalı bir teknisyen ister, kaçak riski taşır ve zamanla gaz azalabilir.

Monoblokta ise çevrimin tamamı dış ünitenin içinde kapalıdır. Eve gaz hattı girmez — içeriye yalnızca su borusu girer. Bu şu demek: montaj tesisatçının bildiği bir iştir, evde kırma dökme gerekmez, gaz kaçağı diye bir gündem oluşmaz. Daiwa ünitelerinin hepsi monoblok tasarımdır.

Evin neresine bağlanır?

Isı pompası ısıttığı suyu mevcut tesisatınıza verir. Üç yere birden hizmet eder:

• Radyatörler. Suyu 75 °C'ye kadar çıkarabildiği için mevcut peteklerinizle çalışır; petek değiştirmek gerekmez.
• Yerden ısıtma. 35-40 °C yeterli olduğu için ısı pompasının en verimli çalıştığı senaryo budur — aynı ısı için daha az elektrik harcar.
• Kullanım sıcak suyu. Bir boyler eklendiğinde banyo ve mutfak suyunu da aynı ünite ısıtır; ayrı termosifona gerek kalmaz.

Dış ünite bahçeye, balkona ya da teras kenarına konur. Çalışırken duyulan ses, modele göre 38-42 dB(A) civarındadır; sessiz bir odadaki fısıltı seviyesi. Kombiden farklı olarak aç-kapa yapmaz, düşük devirde sürekli döner — sıcaklık dalgalanması da bu yüzden az olur.

Cihazın faturaya etkisini merak ediyorsanız ısı pompası ne kadar elektrik tüketir yazısındaki hesabı kendi evinize uygulayabilirsiniz. Modellerin kapasite ve verim değerlerini ürünler sayfasından karşılaştırabilir, evinize hangisinin uyduğunu öğrenmek için ücretsiz keşif isteyebilirsiniz.