Isı pompasına geçmek isteyen ev sahiplerinin en büyük çekincesi bu: "Peteklerimi söküp yerden ısıtma mı yaptıracağım?" Kısa cevap hayır — ısı pompası mevcut radyatörlerle çalışır. Uzun cevap ise "hangi sıcaklıkta su ister" sorusuna bağlı, çünkü radyatörün verdiği ısı içinden geçen suyun sıcaklığıyla değişir. Aşağıda bu ilişkiyi rakamla anlatıyor ve peteklerinizin yeterli olup olmadığını evde tek başınıza nasıl test edeceğinizi gösteriyoruz.
Sorun radyatör değil, su sıcaklığı
Kombi radyatörlere 70-80 °C su gönderir; petekler de o sıcaklığa göre seçilmiştir. Isı pompası ise düşük su sıcaklığında en verimli çalışır: Daiwa DW-10'un sezonluk verimi (SCOP) 35 °C suda 4,47 iken 55 °C suda 3,24. Yani su sıcaklığı yükseldikçe cihaz hâlâ çalışır, ama her kWh ısı için biraz daha fazla elektrik harcar.
O yüzden soru "radyatörle çalışır mı" değil, "radyatörlerim kaç derece suyla evi ısıtabilir" sorusudur. Cevap iki şeye bağlı: peteklerin büyüklüğüne ve evin ısı kaybına.
Petek düşük suyla ne kadar ısı verir?
Radyatör kataloglarındaki güç değeri 75 °C gidiş, 65 °C dönüş ve 20 °C oda sıcaklığına göre verilir. Su sıcaklığı düştükçe petek ile oda arasındaki fark küçülür ve verilen ısı azalır — hem de doğrusal değil, daha hızlı:
| Gidiş / dönüş suyu | Petek–oda sıcaklık farkı | Radyatörün verdiği ısı |
| 75 / 65 °C | 50 K | %100 (katalog değeri) |
| 65 / 55 °C | 40 K | ~%75 |
| 55 / 45 °C | 30 K | ~%50 |
| 45 / 40 °C | ~22 K | ~%35 |
Oda sıcaklığı 20 °C, EN 442 standardındaki radyatör üssü (n ≈ 1,3) ile hesaplanmıştır. Yaklaşık değerlerdir; petek tipine göre birkaç puan oynar.
Tablo şunu söylüyor: 55 °C suyla çalışan bir ısı pompası, aynı peteklerden kombinin verdiği ısının yarısını alır. Bu kötü haber gibi görünüyor ama iki gerçek dengeyi kuruyor.
Neden çoğu evde yine de yetiyor?
Birincisi: petekler genellikle büyük seçilmiştir. Tesisatçılar radyatörü ısı kaybı hesabıyla değil, "bu odaya şu kadar dilim yeter" yaklaşımıyla ve güvenli tarafta kalarak boyutlandırır. Ortalama bir evde peteklerin gerçek ihtiyacın %30-60 üstünde olması olağandır. Bu fazlalık, düşük su sıcaklığında kaybedilen gücü büyük ölçüde geri kazandırır.
İkincisi: yılın çoğu günü en soğuk gün değildir. Petekler yılın en soğuk birkaç günü için boyutlanır. Kasım, mart ve kışın ılık günlerinde 45 °C su bile fazlasıyla yeter. Isı pompası hava eğrisiyle su sıcaklığını dış havaya göre ayarlar: soğuk arttıkça suyu yükseltir, ılıdıkça düşürür. Böylece sezonun büyük kısmını en verimli aralıkta geçirir.
Üç senaryo, üç çözüm
1. Petekler bol, yalıtım orta ve üstü
En yaygın durum. 55 °C su en soğuk günde bile yeter; R32 serisi bu aralığı A+++ verimle karşılar. Peteklere dokunulmaz.
2. Petekler sınırda ya da yalıtım zayıf
En soğuk haftada 55 °C yetmeyebilir. R290 serisi ısıtma suyunu 75 °C'ye kadar çıkarır ve −20 °C'de kapasitesinin %90'ını korur; tesisat kırmadan mevcut peteklerle çalışır. Su sıcaklığı yalnızca en soğuk günlerde yükseleceği için sezon verimi yine yüksek kalır.
3. Birkaç oda hep soğuk kalıyor
Genelde kuzey cepheli ya da köşe odalar. Bütün tesisatı değiştirmek gerekmez; yalnızca o odaların peteği bir boy büyütülür ya da panel radyatöre çevrilir. Yerden ısıtma şart değildir — güzel ama zorunlu değil.
Evde kendiniz test edin: kombi deneyi
Keşiften önce tek başınıza yapabileceğiniz, tesisatçıların da kullandığı bir deney var:
- Kışın soğuk bir haftada kombinizin radyatör suyu sıcaklığını 50-55 °C'ye düşürün (menüde "kalorifer sıcaklığı" ya da "CH" ayarı).
- Termostatı her zamanki sıcaklığa bırakın, birkaç gün bekleyin.
- Ev istediğiniz sıcaklığa geliyor ve orada kalıyorsa petekleriniz 55 °C ile yetiyor demektir. Isı pompası o suyu rahatça verir.
- Belirli odalar geri kalıyorsa hangileri olduğunu not edin; keşifte yalnızca onlar için çözüm konuşulur.
Bu deney kombiyi bozmaz, tam tersine yoğuşmalı kombiler düşük sıcaklıkta daha verimli çalışır. Deneyi −5 °C ve altında yapmanız sonucu güvenilir kılar.
Tesisatta ne değişir, ne kalmaz?
Isı pompası monoblok olduğu için eve gaz hattı çekilmez; dış üniteden içeri yalnızca gidiş-dönüş su borusu girer. Değişen şey kombinin yerini alan bağlantıdır: dış ünite bahçeye ya da balkona konur, mevcut kolektör ve petek hattına bağlanır. Boruların ve peteklerin tamamı kalır. Kullanım sıcak suyu isteniyorsa bir boyler eklenir; bazı tesisatlarda küçük bir denge tankı da konur — bunu ayrı bir yazıda anlatacağız.
Kısaca
- Isı pompası mevcut radyatörlerle çalışır; belirleyici olan su sıcaklığıdır.
- 55 °C suyla petek katalog gücünün yaklaşık yarısını verir, ama petekler çoğu evde zaten büyük seçilmiştir.
- Petekler bolsa R32 (55 °C) yeter; sınırdaysa R290 (75 °C) tesisata dokunmadan çözer.
- Kombiyi 50-55 °C'ye düşürüp soğuk bir hafta izlemek, keşiften önce yapılabilecek en iyi test.
- Borular ve petekler kalır; değişen yalnızca ısı kaynağıdır.
Su sıcaklığının verimi nasıl etkilediğini elektrik tüketimi hesabında, kapasitenin nasıl belirlendiğini kaç kW gerekir yazısında bulabilirsiniz. Peteklerinizin yeterli olup olmadığını yerinde görmek için ücretsiz keşif isteyin.